2014-cü ilin 9 ayı ərzində qiymətli kağızlar bazarının artım tempi ölkə iqtisadiyyatının inkişaf dinamikasını bir neçə dəfə üstələmiş, qiymətli kağızlar bazarında pozitiv kəmiyyət göstəriciləri ilə yanaşı keyfiyyət dəyişiklikləri müşahidə olunmuş və ilk dəfə olaraq korporativ qiymətli kağızlar bazarının bütövlükdə qiymətli kağızlar bazarında payı 30%-i ötmüşdür. Belə ki, cari il ərzində bazarın həcmi ötən ilin müvafiq göstəricisi ilə müqayisədə 37 faiz artaraq 7,5 milyard manat təşkil etmişdir ki, bu da 2013-cü ilin yekununun 86 faizinə, eləcə də ölkə ÜDM-nin 17,1 faizini, qeyri-neft ÜDM-nin isə 29,5 faizinə bərabərdir.

Hesabat dövrü ərzində özəl və dövlət şirkətlərin, eləcə də beynəlxalq əhəmiyyətli layihələrin korporativ qiymətli kağızlar bazarı vasitəsilə maliyyələşməsi, həmçinin korporativ alətlərlə təkrar ticarətin artması nəticəsində korporativ qiymətli kağızlar bazarında həm əqdlərin sayında, həm də əməliyyatların həcmində yüksək templi artım müşahidə olunmuşdur. Belə ki, dövr ərzində korporativ qiymətli kağızlar bazarında əqdlərin sayı ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 28 faiz, həcmi isə 3,1 dəfə artaraq 3,5 milyard manat təşkil etmiş, korporativ qiymətli kağızlar bazarında ortalama günlük ticarətin həcmi ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 3,1 dəfə artaraq 19,6 milyon manata çatmışdır. Ümumilikdə, 2014-cü ilin 9 ayı ərzində ərzində korporativ qiymətli kağızlar sektorunun həcmi 2013-cü ilin yekun həcmini 2 dəfədən çox üstələmişdir.

2014-cü ilin ilk 9 ayı ərzində real sektor təmsilçilərinin və maliyyə institutlarının fond bazarı vasitəsilə öz kapitallarını artırmaq təşəbbüsləri korporativ qiymətli kağızlar bazarının səhm seqmentində ticarətin həcminə müsbət təsir göstərmiş, bazarın bu seqmenti 2,2 dəfə artaraq 975,4 milyon manata yüksəlmişdir. Belə ki, səhmlərin ilkin bazarının ən aktiv iştirakçıları olan kommersiya banklarına qarşı kapital tələblərinin sərtləşdirilməsi fonunda bankların, eləcə də real sektor təmsilçilərinin səhm bazarı vasitəsi ilə maliyyələşməsinin aktivləşməsi nəticəsində səhmlərin ilkin bazarı ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 2,9 dəfə artaraq 930,4 milyon manata çatmışdır. Səhmlərin təkrar bazar ticarəti isə hesabat dövrü ərzində ortalama aylıq 2 dəfə artaraq 44,9 milyard manata yüksəlmiş və bu növ alətlərlə ortalama günlük ticarətin həcmi 252,3 min manat təşkil etmişdir.

Hesabat dövrü ərzində Azərbaycan İpoteka Fondunun (AİF) təminatlı istiqrazlarının təkrar ticarətinin aktivləşməsi və bununla yanaşı beynəlxalq əhəmiyyətli layihələrin fond birjası vasitəsilə maliyyələşməsi korporativ istiqrazlar bazarının yüksək artım dinamikasını təmin etmiş və bazarın bu seqmenti tarix boyu ən yüksək həddə çatmışdır. Belə ki, korporativ istiqrazlar bazarı ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 3,6 dəfə artaraq 2,5 milyard manat təşkil etmişdir. Artım korporativ istiqrazlar bazarının hər 2 seqmentində müşahidə olunmuşdur. Belə ki, hesabat dövrü ərzində 1,9 milyard manatlıq korporativ istiqraz yerləşdirilmiş, peşəkar iştirakçıların marketmeyker fəaliyyəti fonunda isə 604,4 milyon manatlıq korporativ istiqrazların təkrar ticarəti baş tutmuşdur ki, bu da ötən ilin ilk 9 ayı ilə müqayisədə müvafiq olaraq 8,3 dəfə və 31 faiz çoxdur.
Dövr ərzində korporativ istiqrazlar bazarının ən likvid aləti olan AİF istiqrazları ilə ticarətin həcmi ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 21 faiz artaraq 534,9 milyon manat təşkil etmişdir. Belə ki, dövr ərzində 40,2 milyon manat həcmində AİF istiqrazı yerləşdirilmiş, bu alətlərin təkrar bazar ticarəti isə 494,7 milyon manat həcmində olmuşdur ki, bu da ötən ilin ilk 9 ayı ilə müqayisədə müvafiq olaraq 8 faiz və 22 faiz çoxdur.

2014-cü ilin 9 ayı ərzində bir rəqəmli inflyasiya göstəricisi şəraitində Mərkəzi Bank tərəfindən həyata keçirilən pul siyasətinin yumşaq və stimullaşdırıcı xarakter alması, eləcə də Maliyyə Nazirliyi tərəfindən konservativ borclanma siyasətinin həyata keçirilməsi dövlət qiymətli kağızlar bazarının həcminə əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərmişdir. Belə ki, qiymətli kağızlar bazarında bu növ alətlərlə ortalama günlük 19,6 milyon manatlıq əməliyyat həyata keçirilmiş və dövlət qiymətli kağızlar bazarının həcmi 4,1 milyard manata çatmışdır.

Cari ilin mart ayı ərzində Maliyyə Nazirliyi tərəfindən xarici bazarlarda ilk dəfə olaraq 1,25 milyard manat həcmində avroistiqrazlar yerləşdirilmişdir. Avroistiqrazlara 160-dan çox ölkənin institusional investorları tərəfindən böyük maraq göstərilmiş və avroistiqrazlara olan tələbat təklifdən 4 dəfə artıq olmuşdur. Bununla yanaşı, hesabat dövrü ərzində yerli bazarda 62,6 milyon manat həcmində qiymətli kağızlar bazarının ən aşağı riskə malik olan alətləri yerləşdirilmiş, bu növ alətlərin təkrar bazar ticarəti isə 22,3 milyon manat həcmində olmuşdur.

Hesabat dövrü ərzində Mərkəzi Bankın qiymət stabilliyinin təmin olunması funksiyası çərçivəsində həyata keçirdiyi sterilizasiya əməliyyatları notlar və onlarla aparılan repo əməliyyatlarının dinamikasında özünü qabarıq şəkildə büruzə vermişdir. Belə ki, 2014-cü ilin 9 ayı ərzində Mərkəzi Bankın notlarının yerləşdirilməsinin ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 43 faiz azalaraq 133,1 milyon manat təşkil etməsinə baxmayaraq, bu növ alətlərin təkrar bazar ticarəti 7,0 dəfə artaraq 307,8 milyon manat təşkil etmiş və not bazarı 58 faiz artaraq 440,9 milyon manata çatmışdır.
Bununla yanaşı, cari ilin birinci rübündən etibarən qiymətli kağızlar bazarında ilk dəfə olaraq yeni növ alətlə - korporativ istiqrazlarla repo/əks-repo əməliyyatları həyata keçirilmiş, bütövlükdə cari ilin 9 ayı ərzində baş tutmuş repo/əks-repo əməliyyatlarının həcmi 3,5 milyard manat təşkil etmişdir.

Son xəbərlər